Bản Tin Cuckoo

Cách thức Coca-Cola sa thải người lao động

Lại có một sóng chỉ trích mới vào coke, làm mình nhớ tới loạt bài đang viết dở

Năm 2000-2001, thông tin chính thức về việc tái cấu trúc trở nên rõ ràng. Khởi đầu là sự xuất hiện của một chuyên gia mà như anh em nhắc nhau là Mr Super "Soi" . Trước đó nghe báo chí nói về sa thải hàng loạt của các tập đoàn, bị ấn tượng xấu chúng tôi sẵn sàng mọi vũ khí, sẵn sàng xù lông lên. Chiến thì chiến. .. cậu chấp hết

Gần đây, Việt Nam mình cứ dùng từ "chuyển giá" theo cái nghĩa mà muốn gán cho nó là việc hút tiền của từ ta cho Tây. Thực sự thì năm đó, tôi có cơ hội trong cuộc, thấy hóa ra là Tây nó nghi ngờ ta "chuyển giá" của họ nhiều hơn. Có cái cũng đúng, nhưng có cái cũng là oan ức.

Ví dụ như thất thoát vỏ chai, mất mát tủ lạnh, mất mát thùng đá. Chuyện này thì rành rành là do người Việt mình làm chuyện sai. Có nhiều khách hàng, được nhân hai, nhân ba lên để xếp vào đấy các dụng cụ hỗ trợ. Trò ranh mãnh này Tây nó biết, nó rất ghét

Nhưng về chi phí phân phối thì thực sự oan. Chuyên gia, ông Micheal là một người có tầm cỡ quốc tế, đã chính mấy chục quốc gia, cho một câu hỏi. Tại sao chi phí vận tải trên 1 két nước cao gấp nhiều lần nước khác. Tôi dùng mọi khả năng chứng tỏ : ở Việt Nam là thế đó, xe tải hoạt động rất khó khăn, công an cấm đỗ, cấm giờ, thậm chí xe liên doanh chi phí cao hơn xe thường... nhiều lắm. Rồi một xe phải ba thằng. Ông lái chỉ ngồi thu lu rình công an. ông bán thu tiền, một ông phụ khuân hàng. đi mồng vòng, lại nhảy vèo cái lên xe vì bị cấm đỗ. mất 3 người thay vì 1 người, mấy mấy lần xăng vì luôn nổ máy

Rồi tủ lạnh mất nhiều do nhân viên lấy cắp hay không ? Trả lời, hầu hết là do khách hàng Việt Nam kí mượn rành rành mà khi đòi thì ít trả lắm ạ, không lẽ kiện ra tòa ?

Rồi tại sao lại thăm viếng khách hàng hàng ngày mà không phải là hàng tuần, hai tuần để tiết kiệm ? Lại giải thích, ấy cái tính dân ta nó thế, đến thì không mua, nằn nì thì lắc đầu. Mai gọi điện khẩn câp cho cô mấy chai. Chi phí tại Việt Nam theo Micheal cho biết, cao gấp 5 lần ở Thái Lan. Các manager khác cũng sẽ phải trả lời những câu hỏi tương tự theo phạm vi công tác của mình

Sau khi đã hiểu, chuyên gia cho một giải pháp vừa là cái phao, vừa có phần khá điên. Có vẻ như không phải đóng cửa nữa, vì thua lỗ là có thể hiểu được. Thay vào đó là một giải pháp tiết giảm. Ví dụ Xe oto tù khaongr 100 chiếc ở HN , chỉ cho 20 chiếc. Thanh lọc khách hàng , khoảng 30.000 khách, chỉ cần phục vụ 1/3 số đó. Đi đặt hàng, rồi mới giao hàng..... Lúc ấy, tôi và các đồng sự chửi thầm "thằng điên". Rồi sau này, tự nói với nhau "Mình điên" chứ không phải ông ấy.

Chuyện sa thải hàng loạt tưởng căng lắm nhưng lại quá bất ngờ

Giám đốc nhân sự Đông Dương sang, cùng công doàn và GĐ nhân sự Việt Nam, đi khắp các trung tâm họp và phổ biến tình hình cắt giảm khó tránh. Nêu nguyên tắc ưu tiên người có điều kiện nhường người có hoàn cảnh khó khắn Công bố chính sách đền bù. Công ty hứa sau này, hễ có dịp nhất định sẽ gọi tới những người hôm nay nghe thông báo buồn.Sau này, thực tế đúng như vậy, cú vài năm lại được gọi lại.

Nói về luật, có một kinh nghiệm đừng ai, dù chỉ trong suy nghĩ cho rằng người Mỹ lách luật như người Việt. Họ tuân thủ mọi điều khaonr trong luật Lao Động, những điều mà luật còn chưa rõ ràng, họ cụ thể hộ bằng chính sách đền bù vượt trên mọi mong đợi. Anh em sales tụi tôi đặt tên chương trình đó là "Chính sách khuyến mại nghỉ việc". Chính sách thức sự nhân văn. Hậu quả là số người tự nguyện, sãn sàng nghỉ việc vượt quá con số cần thiết. Và phòng nhân sự lại đến lượt đi vận động từng người, từng người ở lại.

Người làm lâu, đủ tiền mua nhà. Người mà vài năm, lĩnh hàng hai chục tháng lương. Tôi dùng tiền đó mua một chiếc Honda Future, một máy tính, một điện thoại di động, vẫn còn dư tiền. Sướng một cái, do có tấm bằng đỏ là làm việc tại Coca-Cola tôi còn lần đầu được biết mùi head-hunter săn việc cho, và có offer vào Unilever, may kịp kì khuyến mại. Có lẽ giám đốc nhân sự nhớ nhất người nằn nì bắt chị kí vào dơn xin nghỉ việc mặc dù không nằm trong tiêu chuẩn sa thải dòng chứ " nhận đơn vào 2h chiều ngày ....... là ngày kết thúc kì sa thải đó. Để chắc chắn được tiền đền bù mà

Số tiền lỗ trong những năm qua , nó có đừờng đi vào những việc như vậy đó. Vị trí công tác của tôi nhìn thấy được cụ thể. còn nhiều thứ khác, dù biết nhưng không trực tiếp nên xin không nêu ra ở đây

Nếu ai ít hiểu về Coca-cola , sẽ thấy một ác quỉ như báo chí dạo này hay đưa. Còn đã trải qua với họ, sẽ thấy rằng họ là một tập đoàn vô cùng chuyên nghiệp và đàng hoàng. Cần phải xem xét lại mình khi cho rằng ý thức luật pháp và kể cả đạo đức kinh doanh của họ có vấn đề .Khi còn trong môi trường ấy, không ít khi chúng tôi từng nghĩ xấu, nghĩ rất xấu y hệt mọi người bây giờ. Còn sau khi rời khỏi, đôi lúc thấy xáu hổ với chính mình vì từng nghĩ vậy.

Bài học về cư xử với người lao động, thiết nghĩ các doanh nghiệp Việt Nam của chúng ta hiện nay cần phải học người ta, cho văn minh, cho đàng hoàng với nhân viên chứ không thể chỉ có ông chủ giàu nứt ra, còn người nhân viên chỉ một vài câu khi họp, thế là ra đường như gần đây tại SEABANK chẳng hạn.

Sóng gió tái cấu trúc Coca-Cola tại Việt Nam

Kể từ ngày đầu tiên bước chân vào Coca-Cola, tôi đã đối mặt với nhưng luồng thông tin đồn đại về một đợt cắt giảm nhân sự do thua lỗ. Cả năm đầu tiên, chủ đề hồi hộp nhất luôn là chủ đề này, phòng nào, ai sẽ là đối tượng. Nhiều người tỏ ra thức thời, lo trước việc chuyển đổi từ bộ phận này sang bộ phân khác có vẻ an toàn hơn. Là người mới, tôi chẳng có quan hệ và cơ hội nào như thế. Chỉ có thể trụ vững để coi xem thế nào.

Sang năm thứ hai, bắt đầu giống mọi người, hệ thần kinh của tôi đủ chai lì để mặc kệ mọi lời đồn đoán. Cả phòng phát triển thị trường chúng tôi luôn xác định như tháng này là tháng cuối cùng. Áp lực công việc vẫn thế, anh em thì thương mến nhau hơn vì luôn biết sắp có ngày sẽ phải chia tay. Như một sự may mắn tình cờ, sếp tôi chuyển đi trước, tôi thay thế, trở thành điểm tựa của cả nhóm. Trách nhiệm thật nặng nề, trong những buổi họp, tôi bắt đầu phải nói đến những ước mơ, những ích lợi lâu dài của của nghề nghiệp mà khi ấy chính bản thân mình cũng chỉ tin vào nó như một lý thuyết đúng đắn dù chưa hề qua kiểm chứng. 14 năm sau, chúng tôi đều đã được thực tế chứng minh nó là đúng đắn. Hãy cứ chiến đấu hết mình, rồi mọi sự sẽ ổn cả.

Được công ty lựa chọn đầu tư như một cán bộ nguồn về quản lý hệ thống tuyến bán hàng, cơ hội bắt đầu mở ra. Bắt đầu có những đấu tranh trước lựa chọn : Thoát đi hay Ở lại cùng anh em. Tôi sắp phải chính tay mình chọn lựa những người ra đi hay ở lại trong đợt cắt giảm đang đến gần.

Một kinh nghiệm mới lạ : Bắt đầu tham gia vào những cái gọi là "chính trị". Với lực lượng hùng hậu trong tay mình,chúng tôi bắt đầu có khả năng yểm trợ hay giao chiến với các phe phải trong nội bộ. Nhưng cuộc chiến này mang lại cho tôi cả những người bạn và kẻ thù. Kì lạ một điều, tất cả, bạn và thù sau này đều trở thành những người bạn rất đáng tin cậy trong cuộc sống mãi đến tận bây giờ. Hình như ai cũng trong tâm trạng giao chiến như thế trong thời kì khó khăn ấy, nên sau này cái gắn kết lại là sự đồng cảm. Va chạm giúp hiểu nhau hơn. Gian khó sẽ biến thù thành bạn. Tôi biết ơn những người anh/chị trong nghề đã dạy dỗ từ tác phong lãnh đạo cho tới cả cách đi, ngôn từ email, cách giữ mình giữa hai làn đạn. Có cả nhũng người bao dung khi mình gây chuyện rắc rối, chị đứng ra bảo vệ, để rồi sau này chị là người thầy, người bạn tôi luôn hỏi ý kiến. Đó là người giám đốc nhân sự, chị Nguyễn Bích Huyền

Đợt cắt giảm nhận sự dưới sụ chỉ huy của chị đã trở thành một bài học đắt giá về nhân sự của thị trường lao động Việt Nam .Sẽ có dịp nói tới chị trong bài về cách thức Coca-Cola ứng xử thế nào với người lao động khi buộc phải cắt giảm.

Giống như bao sinh viên chuyên ngành Marketing khác, Coca-Cola là một hình ảnh đẹp đẽ lý tưởng về nghề mà bất cừ ai cũng ao ước. Đúng 14 năm trước lựa chọn có tính bước ngoặt của tôi là từ bỏ một con đường nghề xây dựng có sẵn người bảo trợ để đầu quân vào Coca-Cola .

Thất vọng đầu tiên : mình chỉ được giao làm một nhân viên quèn, ngang với một nhân mở mới. Ngang hàng mình có cả những người chỉ mới học hết lớp 12. Coca-Cola là vậy, bạn cần phải được đào tạo lại từ đầu, bất kể bạn là ai và có chuyên môn gì, bạn đều phải trải qua nhưng công việc bình thường nhất. Cứ tưởng đâu ta đươc chọn bởi tấm bằng, thực tế sau này khi lên làm sếp phòng, cô thư kí lục lại cho mình xem cái email kết quả phỏng vấn. Được tuyển là vì có đã có "kinh nghiệm" làm việc phù hợp =)) chả ai thèm đếm xỉa tới cái bằng

Hào quang đầu tiên : GĐ nhân sự chỉ cho một tấm gương, anh ấy là một giám đốc bán hàng khu vực, sếp của cớ 5 chục chú cỡ tôi, chưa có bằng đại học, xuất phát từ nhân viên bốc xếp và sau 3 năm đã thăng tiến. Bây giờ là bạn thân, lâu lâu mình trêu, hồi xưa em chỉ dám ngắm anh từ xa mà ngưỡng mộ, bác to lớn leo lên cái xe nghiêng cả một bên :). Coca-Cola là thế, xuất phát thế nào không biết, nhưng bạn chắc chắn đạt được vị trí cao khi bạn nỗ lực bằng kết quả, cũng có thể bằng cách khác như có người dìu dắt nữa nhưng cơ hội luôn có.

Trong số 4 tập đoàn hàng đầu thế giới tôi được trải nghiệm, cỗ máy hoạt động của Coca-Cola là hoàn hảo nhất. Xếp số 1 là Coca-Cola , số 2 là Unilever, số 3 đến Nestle về độ chuyên nghiệp.

Phía sau mỗi chai nước ngọt nhỏ bé là một cỗ máy khổng lồ, nó vận hành với một tốc độ chóng mặt, bất cứ ai chậm lại sẽ bị đè bẹp,chỉ còn cách chạy nhanh hơn , nhanh hơn nữa. Môi trường bên trong là một xã hội thu nhỏ, cạnh tranh khốc liệt giữa nội bộ, cạnh tranh bằng năng lực, bằng quan hệ , bằng tiểu xảo, đấu tranh kiểu trực diện, kiểu chính trị, phe phái. Con người ném vào đây, hoặc sẽ khuỵu xuống để bị hất văng đi, hoặc sẽ được tôi luyện trở thành một khối thép. Chỉ quân đội mới có được kỉ luật thép như thế.

Bạn được cung cấp đầy đủ mọi phương tiện cần có để làm việc, đào tạo mọi kĩ năng, xe cộ, phương tiện bán hàng, tầng tầng lớp lớp giám sát, kiểm tra. Một NVBH phải biết viết một tờ hóa đơn đỏ ngay trên đường dù chỉ cho 3 chai nước,viết tại chỗ trong vòng vài chục giây mà không thể để về nhà mới viết, vì kiểm toán nội bộ sẽ chặn xe bạn bất kì lúc nào trên đường để tóm cổ bạn. Coke tuân thủ nghiêm ngặt mọi qui định từ hóa đơn đến luật lệ giao thông và chúng tôi khổ sở vì phải thực hiện những điều luật rõ ràng là có đấy nhưng khá xa lạ trên thực tế ở Việt Nam, vụ viết hóa đơn đỏ chẳng hạn.

Bạn buộc phải xuất hiện tuần tự theo thời gian theo đúng lộ trình và nếu vắt chân làm chén nước chè, sẽ có giám sát tóm được bạn. Bước chân đi, bạn phải cam kết về sản lượng, vào buổi trưa, bạn cần tiếp tục cam kết lần 2,vào cuối ngày bạn đừng mong yên ổn, thậm chí bị chặn lại từ cổng để đi bán tiếp nếu thiếu cam kết. Ngoài cổng kho, hình thành một đại lý cho thuê vỏ chai chỉ để cung cấp cho những người không hoàn thành cam kết, thuê vỏ để tự bỏ tiền lương ra nộp tiền chỉ tiêu phải bán đang thiếu, hàng chưa bán được khuân về nhà tự xử lí. Hàng đó sẽ phải chui lủi đi bán lỗ để thu tiền về, tụi tôi gọi là "chảy máu". Chúng tôi thường về khi bầu trời đầy sao và nghỉ phép là một điều xa xỉ ngay cả với một giám đốc bán hàng

Hóa đơn được nhập hệ thống ngay trong ngày,dúng 12h đêm, số liệu sẽ hòa chung với kết quả bán hàng toàn cầu. Hệ thống thông tin hiện đại của Coca-cola ở thời điểm 10 năm trước, cho đên hiện nay vẫn chưa có công ty nào theo kịp, kể cả đó là Unilever. Đó là một hệ thống quản trị bán hàng hoàn háo nhất thế giới. Năm 2005 Nestle học theo, thử tưởng tượng nhóm dự án đó cả ngàn người ngồi đầy một tòa nhà cao ốc ở Bang-Kok để thiết kế hệ thống, nhưng tới hiện tại vẫn không theo kịp Coca-cola của 10 năm về trước. Unilever cũng khá tốt, nhưng chỉ làm được phân nữa, tới cấp độ quản lý số liệu của nhà đại lý chứ chưa vươn tới được từng người bán lẻ dù cho đã cố gắng xây dựng, có số nhưng số không thực vì không có bộ máy triển khai thực tế được như Coke

Vậy bạn sẽ được gì để chịu đựng những điều đó. Tại thời điểm ngày đó, ai cũng căng thẳng trước áp lực . Than phiền, oán trách, xung đột, chạy đua, có cả oán thù. Kể cả nghỉ việc cũng không dễ, bởi lẽ bạn đã đầu tư vào để đạt chỉ tiêu, sẽ không nghỉ được nếu chưa thu hồi được tiền thưởng. Và mặt khác, không có nhiều cơ hội làm việc để lựa chọn như bây giờ. Thu nhập của bạn sẽ cao khi bạn đạt được chỉ tiêu , thu nhập của một nhân viên bán hàng chừng 3.5-4 triệu (đâu như 8 chỉ vàng ) nếu đạt, thời điểm 1999. Quan trọng hơn, bạn nhìn thấy tương lai của bạn khi thăng tiến và chính bạn có thể tự quyết định điều đó cả theo cách công bằng hay tiểu xảo- đều làm được cả.

Những nhân viên lứa F1-F2 của Coca-Cola trưởng thành, hiện dều đã đi khỏi, chỉ còn duy nhất 1 người hiện là giám đốc miền Trung. Chúng tôi hình thành một cộng đồng những người cùng trải qua năm tháng gian khổ. Ai cũng thành công ở các mức độ khác nhau. Duy nhất Coca-cola làm được điều này, hễ là Coke, họ sẽ giúp đỡ nhau dù không quen hay kể cả khi xưa từng là kẻ thù. Từ kẻ thù này tôi sử dụng không quá lời, đã từng có như thế. Thường xuyên cafe với nhau, ai cũng thừa nhận dù cho đi đâu, làm sếp cỡ nào, nhưng được làm việc, được sống trong cái lò lửa đó là một may mắn mà khi ấy ai cũng thấy rằng nỗi khổ sở.

Coke là trường đại học thực sự trên thực tế, nơi bạn không phải trả tiền mà được rèn luyện có nghề sales đạt chuẩn quốc tế. Hơn thế nữa, bạn hình thành niềm đam mê nghề nghiệp ,học được cách đối mặt với khó khắn để tồn tại,nó sẽ theo bạn tới cuối đời.

Một cơn mưa gió chĩa mũi dùi chỉ trích vào các tập đoàn ,thương hiệu quốc tế đang hoạt động tại Việt Nam. Có lẽ đứng đầu bảng bị ném đá hiện nay là Coca - Cola

10 năm không đóng thuế, Coca-Cola phát triển gì cho VN ?
câu hỏi thật hay mặc dù rõ ràng mang tích chỉ trích.

Là một người trưởng thành từ trường "đại học số 1 thế giới " về nghề này. Bản thân tôi có thể giúp trả lời một phần những gì bài báo muốn hỏi.

Ngay sau năm 1994, Vietnam được xóa bỏ cấm vận, những cái tên toàn cầu như Pepsi-Cola, Coca-Cola, Nestle , BAT (555),Tiger-Heineken, P&G,Unilever là những nhà đầu tư nước ngoài đầu tiên đặt nền móng cho việc xây dựng lực lượng lao động chuyên nghiệp cho ngành kinh doanh và tổ chức hệ thống đại lý phân phối hàng hóa tiêu dùng tới tận cửa nhà cho toàn dân Vietnam.

Tại sao lai kể đến những cái tên này , bởi lẽ có cả trăm thương hiệu nươc ngoài đã tới Vietnam trong gần 20 năm qua, tuy nhiên chỉ có những tập đoàn này là đầu tư hoàn hảo vào đào tạo từng con người, xây dựng huấn luyện từng đại lý phân phối, chăm chút cho từng cửa hàng bán lẻ mà hoàn toàn là đầu tư chứ không thể thu được đồng lời lãi nào

Có mấy trăm ngàn nhân viên nhân viên , trong đó có tôi, từ người bốc vác cho tới anh giám đốc được đạo tạo lại hoàn chỉnh từ đầu dù cho dã hoạc chưa từng được học hành trường lớp. Chúng tôi được học từ khóa "đẩy xe hàng" cho tới kĩ năng "ra quyết định". Các đại lý được huấn luyện từ bày biện hàng cho tới kĩ năng "làm chủ một doanh nghiệp". Những của hàng bán lẻ được chăm lo từ cái ô che cho tới cái bàn cái ghế cái tủ bày hàng. Ở đây không chỉ là dạy dỗ, mà đào tạo, huấn luyện , theo dõi, hỗ trợ cho đến khi làm được và làm thành công mới thôi. Phí tổn gây ra do những thất bại đến từ các cơ hội thực hanh của chúng tôi đều được hỗ trợ toàn bộ, được động viên,cam kết hỗ trợ tiếp tục nếu chưa thành công

Tất cả chúng tôi đều đã trưởng thành. Sau đó chính chúng tôi bay đi khỏi ngôi trường đó và trong chặng đường nghề nghiệp tiếp sau đó lại tiếp tục đào tạo hàng trăm nhân viên,đại lý như thế.

Cá nhân tôi, trong 15 năm nghề nghiệp đã đào tạo và hỗ trợ cho hàng trăm nhân viên,trực tiếp hỗ trợ tuyển chọn và đào tạo hàng chục đại lý đạt thành công ở tầm mức danh tiếng đứng đầu trong tỉnh của họ. Có cả chục ngàn người như tôi đã và đang hàng ngày làm công việc như vậy, kể có có được trả lương hay không được trả lương vì giờ đây đó là nghề nghiệp.

Chúng tôi thường tự nhắc mình, nhắc nhân viên, tất cả những chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm chúng ta đang có, đang sử dung và đang truyền đạt đều đến từ sự đầu tư nghiêm chỉnh của Coca-Cola , Nestle, Unilever ..và các tập đoàn. Sau này không còn có công ty nào dám làm như vậy nữa, kể cả đó vẫn là Coca-Cola vì họ đã đào tạo ra chúng tôi để làm tiếp công việc xây dựng nền tảng đó.

Những nền tảng ban đầu của hệ thống phân phối Vietnam này là thứ quí giá không thể tính bằng tiền. Nếu tính bằng tiền, toàn bộ đầu tư đó trị giá nhiều trăm triệu đô la. Đại đa sô những con người đại lý không còn làm cho Coa-Cola nữa nên đầu tư đó chính Coca-Cola chỉ được hưởng lợi rất ít. Người Việt, từ người dân tiêu dùng cho tới các đại lý, lực lượng lao động và các Doanh nghiệp Việt Nam đang ngày ngày sử dụng và làm ra lợi nhuận đang được hưởng thành quả từ đầu tư ban đầu của các tập đoàn quốc tế

Chúng cần cảm ơn họ hay chỉ trích họ. Sau họ, nhà đầu tư nào còn đầu tư cho Việt Nam như thế ?

Là người trong nghề, tôi có thể khẳng định sẽ không còn có nhà đầu tu nào cần phải làm vậy nữa, đơn giản vì Việt Nam đã có thị trường, đã có lực lượng lao động đạt chuẩn quốc tế , đã có nền tảng phân phối chuẩn mực. Chỉ cần khai thác, thuê mướn mà thôi. Những nhà đầu tư sau này sẽ dễ dàng hái quả, dễ làm ra lợi nhuận bởi không phải gieo hạt vun trồng.