Bản Tin Cuckoo

Có rất nhiều vật dụng trong gia đình mà bạn có thể tận dụng để trồng rau như cốc uống trà, một chiếc xô đựng nước, xô nhựa tý hon, xe đẩy hay chiếc bát tô...

Cửa sổ phòng bếp đầy màu sắc nhờ những chậu cây tươi đầy màu sắc.

Chiếc xô nhôm đựng nước không dùng đến là món đồ hoàn hảo để bạn thiết kế một khu vườn tí hon.

Vừa được ngắm, vừa được ăn ngon.

Chiếc bát tô nhựa cũ kỹ thực sự là nơi chốn hoàn hảo cho những cây rau xà lách, cải ngọt...

Có vườn rau sạch an toàn lại dễ di chuyển thế này ai mà không thích cơ chứ!

Cây cau có tên khoa học là Areca catechu L thuộc họ Cau Arecaceae (hay Palmae).

1. Mô tả cây cau ăn trầu

Cây cau ăn trầu có thân cột mọc thẳng với chiều cao trưởng thành khoảng 15-20 mét, đường kính gốc thân từ 10-15 cm, toàn thân không có lá mà chỉ còn nhiều vết lá cũ mọc và chỉ có ngọn có một chùm lá to rộng xẻ lông chim.Lá cây cau có bẹ to, mo ở bông sớm rụng, hoa đực nhỏ màu trắng có 6 nhị, hoa cái to, quả cau hình trứng to bằng trứng gà, bì quả có sợi, hạt có chứa nội nhũ xếp cuốn, màu nâu nhạt có vị chát.

2. Nhân giống và cách trồng trang trí sân vườn

Cây cau nhân giống bằng cách gieo trái khi chín vàng, sau khi hái trái cau chín 3-5 ngày thì dùng dao bén cắt một lớp mỏng phía đầu vỏ quả xong đem ủ vào đất ẫm, khoảng vài tuần quả cau sẽ nẩy mầm, khi cây cau con cao từ 25-30 cm thì đem ra trồng cây ra đất hay bầu đất.

Cây cau ăn trầu được trồng bố trí thành hàng dọc đường đi, sau hay phía trước sân vườn, hay sát bờ tường nơi dãy đất nhỏ hẹp vì cây cau ít chiếm diện tích đất, có thể trồng một cây phía góc vườn kế bên lu nước nhằm tạo cảnh quan thôn quê gần gũi.

Cây cau ăn trầu ít khi sâu bệnh, không kén đất, trồng cây cau làm cây cảnh thì có thể trồng nơi nhiều ánh sáng hay ánh sáng một phần.

Tùy vào khoảng cách các đốt lá trên thân mà có hai loại cau, loại đốt lá thưa dài cây mọc nhanh là cây cau hay trồng khai thác trái, còn cây cau lùn có đốt lá khít thân cột mập hơn, cây này sinh trưởng rất chậm chiều cao cây thấp, có nơi gọi là cây cau hương.

Tuy nhiên trái cau ít khi giử được đặc tính sinh học của cây bố mẹ do khả năng giao phấn nên có thể cho thế hệ cây cau con thường bị lai giống.

3.Vị thuốc và thành phần hóa học của trái cau

- Thành phần hóa học

Trong hạt ( phần thịt quả) trái cau có chứa tanin, trái non có 70% tanin, trái chín còn 15-20 % tanin.Ngoài ra có chứa chất mỡ 14% gồm myristin, olein, laurin và chất đường như sacaroza, mannan,galactan và muối vô cơ.

Hoạt chất chính của phần thịt quả là 4 ancaloit là arecolin, arecaidin, guvaxin, guvacolin chiếm từ 0,1-5 %

- Tác dụng dược lý và vị thuốc

Chất arecolin trong thịt quả cau gây chảy nước bọt và làm tăng bài tiết dịch vị làm co nhỏ đồng tử giúp giảm áp nhản trong bệnh Glocom.Chất areclin còn làm tim đập chậm, tăng nhu động ruột và có thể kích thích thần kinh.

Dung dich từ hạt cau có tác dụng độc đối với thần kinh của sán, 20 phút sau khi thuốc này tới ruột làm con sán bị tê liệt.Nên hạt cau được dùng tẩy giun sán cho chó với liều lượng 4 gam.Nếu dùng tẩy sán cho người thì phối hợp hạt cau với hạt bí ngô.

Hạt cau khô dùng hỗ trợ tiêu hóa chữa viêm ruột, liều dùng 0,5-4gam.

Mài hạt cau thành bột phơi khô hòa với dầu bôi trị trẻ con bị bệnh chốc đầu ( cần theo dỏi vì có độc tính)

4. Một số bài thuốc vị thuốc từ cây cau ( theo DS Đỗ Huy Bích)

- Rễ cau

Thường dùng loại rễ màu trắng mọc lộ ra trên mặt đất gọi là rễ cau nổi. Dùng độc vị rễ cau nổi (20-30g) thái nhỏ, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm hai lần trong ngày, chữa liệt dương. Để chữa đái nhắt, đái són, lấy rễ cau (10g) phối hợp với rễ trầu không (10g, có thể dùng thân hoặc lá) thái nhỏ, sắc uống ngày một thang. Dùng vài ngày. Phụ nữ có thai không được dùng rễ cau.

– Lá cau

Phối hợp với vỏ núc nác, mỗi thứ 20-30g, thái nhỏ, sắc uống; kết hợp lấy lá đinh lăng lót giường nằm, chữa kinh giật ở trẻ em.

ngày.

- Vỏ quả cau

Lấy lớp vỏ dày trắng bên trong (đã lột bỏ vỏ xanh bên ngoài) phơi khô, có tên thuốc trong y học cổ truyền là đại phúc bì. Dược liệu có vị cay, tính hơi ôn, có tác dụng hạ khí, tiêu thũng chữa phù toàn thân, bụng đầy trướng, đại tiện không thông, tiểu tiện khó khăn. Ngày 6-9g dưới dạng nước sắc.

– Hạt cau

Có vị đắng, chát, tính ôn, có tác dụng diệt trùng, tiêu tích, hành khí, lợi tiểu. Tẩy giun sán:Hạt cau khô (6-8g) thái nhỏ, sắc với 2 bát rượu, lấy 1 bát, uống làm 2-3 lần trong ngày. Chữa kiết lỵ, viêm ruột: Hạt cau khô (0,5-4g) sắc uống. Chữa khó tiêu, bụng đầy trướng: Hạt cau (10g), sơn tra (10g), sắc uống làm hai lần trong ngày.

Dùng ngoài, bột hạt cau rắc làm thuốc cầm máu.

– Buồng cau đang ra hoa và hình thành quả non bị thui chột, không phát triển, tự khô héo, màu vàng xám, gọi là buồng cau điếc (tên dân gian) hay tua cau rũ (tên trong sách thuốc cổ). Buồng cau điếc đốt tồn tính (không để cháy thành than) tán nhỏ, mỗi lần 4-6g ăn với cháo hoa, chữa hen suyễn hoặc 8g uống với nước tiểu trẻ em vào lúc đói, chữa khí hư. Buồng cau điếc (40g) phối hợp với gương sen (1-2 cái) thái nhỏ, phơi khô, nấu nước đặc uống trong ngày, chữa băng huyết.

– Mốc cây cau hay phấn cau, rêu cau là những mảng mỏng màu trắng xám bám ở gốc và thân cây cau. Khi dùng, cạo lấy mốc, sao qua, lấy 40g giã nhỏ với bồ hóng (20g), dịt vào vết thương đang chảy máu, máu sẽ cầm ngay.

Để chữa băng huyết, nôn ra máu, lấy mốc cau (20g), tinh tre (20g), lá chuối hột (10g). Đốt tồn tính, tán nhỏ, sắc uống làm hai lần trong ngày.

Theo Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của GSTS Đỗ Tất Lợi.

Với diện tích hạn chế của những căn nhà đô thị thì sự tận dụng từng vị trí để trồng rau trong nhà như sân thượng, mảnh đất sau hè, bồn đất bên cửa sổ, ban công nho nhỏ …để trồng các loại rau thơm, rau ăn lá hoặc cây ăn trái bằng các dụng cụ đơn giản không phải là việc khó làm, điều quan trọng người trồng phải biệt nơi cung cấp hạt giống, dụng cụ trồng trọt, sự hiểu biết cơ bản về trồng cây cỏ nói chung đồng thời phải dành thời gian chăm tưới cho vườn rau của gia đình.Người xưa thường nói “ Công trồng là công bỏ, công dưỡng là công ăn” mà.

Để đầu tư cho việc trồng rau trong nhà cần có các bước chuẩn bị sau :

1.Chuẩn bị dụng cụ trồng và giá thể phân đất:

Có thể tận dụng chậu nhựa rổ nhựa cũ đế trồng các loại rau thơm rau ăn lá miễn kích thước đáy chậu từ 10-15 cm là đạt yêu cầu. Riêng các cây ăn trái thì cần chậu nhựa có đáy sâu hơn từ 20-30 cm.Còn rau mầm thì có thể trồng tại bất cứ mơi đâu vì chỉ cần một lớp giá thể phủ nhẹ hay lớp giấy mềm cũng có thể gieo hạt rau mầm.

Thông thường để dễ chăm sóc người ta hay sử dụng các khay xốp trái cây để trồng rau ăn lá ( phần khay có đáy sâu) và trồng rau mầm ( phần khay nắp đáy mỏng)
Giá thể dùng để trồng rau trong nhà chia làm ba loại để người trồng lựa chọn tùy theo yêu cầu:

+ Mụn xơ dừa đã ủ và xử lý vi sinh: chủ yếu dùng để gieo hạt rau mầm, có thể xử dụng nhiều lần sau khi thu hoạch rau.

+Đất dinh dưỡng : thành phần chính là phân trùn quế có đầy đủ dinh dưỡng và không có độc tố và vi sinh vật gây hại an toàn cho cây trồng và người sử dụng.

+ Hỗn hợp giá thể : thành phần gồm xơ dừa-tro trấu-phân hữu cơ hoai mục để thay đất trồng các cây kiểng cây ăn trái.

giá thể đất sạch trộn hỗn hợp sử dụng cho trồng rau sạch trong nhà

2.Gieo hạt, trồng cây :

+Rau thơm các loại như : Húng, tía tô, kinh giới,…rau ăn lá như hạt cải, xà lách, ớt….gieo lớp mỏng khoảng 5g/ khay rải đều mặt khay xong tưới nhẹ, giử ẩm bằng cách tưới thường xuyên bằng bình phun hay vòi sen có tia nước nhỏ mịn, Để khay nơi khô mát không cần ánh nắng.khoảng 7-10 ngày hạt sẽ nảy mầm, khi cây ra một cặp lá rồi mới đưa ra nơi nhiều ánh nắng cho cây quang hợp,có thể dùng lưới đen hay tấm đậy che mát sau khi gieo

+Đối với các hạt khó nảy mầm cần phải xử lý trước khi gieo như rau muống, ngò gai, …nên ngâm trong nước (2 sôi + 3 lạnh) trong 8-10 giờ xong vớt ra ủ lại thêm 2-4 giờ hạt sẽ nứt vỏ rồi đem gieo thì tỷ lệ nảy mầm cao hơn.

+ Đối với hạt cải rau ăn củ ăn trái khi cây mầm có từ 2-3 cặp lá thì có thể lấy từng cây ra trồng chậu khác để cây có đủ dinh dưỡng lớn nhanh hơn.Hoặc có thể tỉa thưa bớt để ăn khi cây còn nhỏ, các cây còn lại có điều kiện mọc nhanh hơn.

+Tưới nước : Chú ý tưới nhẹ và đều tay tránh làm dập lá rau, tưới ngày 2 lần lúc sáng sớm hay chiều vừa mát.Không tưới khi trời đang nắng nóng gắt.

+Để cây rau thơm không mọc quá cao có thể bấm bớt ngọn, giúp cây có thêm nhiều cành nhiều lá.Riêng rau húng khi ra hoa có thể cắt ngang hết ngọn cây xong bón thêm đất và phân, cây rau sẽ có lá mới nhanh chóng.Nếu thường xuyên cung cấp bổ sung dinh dưỡng cây rau thơm có thể sống từ 6 -12 tháng.

+ Các cây ăn quả trồng dễ dàng trong vườn nhà như : ớt, bầu bí, mướp, cà chua,cà tím, cây khác như ổi, bưởi, lựu, khế, vú sữa, chanh, hạnh, …có thể dùng chậu nhựa có đáy khá sâu từ 25-40cm để giúp cây đủ sức ra hoa kết trái thường xuyên.Cứ sau mỗi đợt thu hoạch trái nên bón thêm phân hạt và giá thể cho cây.
4.Bón phân và phòng trừ sâu bệnh:

+Đối với rau thơm và rau ăn lá : nên bón thêm phân trùn sau khi thu hoạch để cây có đủ dinh dưỡng ra lá tiếp tục.Trường hợp cần thiết mới sử dụng phân vô cơ ( ure, NPK, DAP…) trong giai đoạn cây con để cây mau phát triển lá , lưu ý thời gian cách ly an toàn khi thu hái là 15-20 ngày kể từ ngày bón phân vô cơ.Nên ngâm nước rồi tưới gốc ( chan phân vô cơ) khi chiều mát với liều lượng hướng dẩn.

+Đối với cây ăn trái như ổi, lựu, chanh, hạnh…nên bón thường xuyên định kỳ luân phiên giữa phân vô cơ và hữu cơ như : Phân trùn quế, phân dơi, phân bò hoai, DAP, NPK, SA…kết hợp phun phân bón lá cung cấp khoáng vi lượng trong giai đoạn cây đang ra thân lá, hàng tháng bón làm 1 đợt hạt và 1 đợt phun dưỡng lá.

+ Yếu tố quyết định cho việc trồng rau trong nhà là ánh nắng, cần quan tâm thời gian nắng chiếu từ 5-6 giờ/ ngày mới đủ thời gian cây quang hợp ra lá ra hoa như theo mong muốn người trồng.

+ Việc phòng trừ sâu bệnh nên hạn chế tối đa sử dụng thuốc BVTV, nên kiểm tra sâu ốc vào sáng sớm để bắt và diệt bằng tay. Khi thấy các ngọn rau bị xoắn đầu chồi là cây đã bị bọ hít chích tấn công, có thể ngắt bỏ ngọt bị xoắn loại trừ mầm bệnh, cây sẽ lại ra chồi mới khỏe mạnh.

Khi trời mưa dầm kéo dài ngày cần kiểm tra cây dư nước bị úng hư rễ, vàng lá, chú trọng khâu thoát nước tốt, kê gạch dưới đáy chậu cây, có thể dùng lưới che bớt nước mưa cho khay ,chậu.

Trường hợp phải sử dụng thuốc BVTV khi cây bị nấm, bị úng hư, héo xanh đột ngột do vi rút thì chọn thuốc trong danh mục thuốc cho rau quả an toàn năm 2008.

Việc tận dụng không gian nhỏ hẹp để trồng rau trong nhà là một việc làm rất hữu ích. Chúng không những tô điểm cho không gian ngôi nhà thêm đẹp mà còn giúp cho bữa ăn gia đình thêm ngon miệng hơn, và đảm bảo vệ sinh an toàn.

Vào ngày cuối tuần, cả nhà tập trung lên sân thượng cùng nhau bắt sâu, lặt lá hư, bón phân tưới nước cho vườn rau gia đình, công việc đơn giản mọi người trong gia đình đều có thể tham gia tạo nên không khí thư giãn gắn kết sau một tuần làm việc vất vả ngoài xã hội.

Hướng dẫn cách trồng rau mầm: